Menu główne
PLASTUSIOWO
RAMÓWKA
NASZE GRUPY
AKTUALNOŚCI
ZAINTERESOWANIA
GALERIA
ABSOLWENCI
PSYCHOLOGIA
GRY I ZABAWY
KONKURSY
Z ŻYCIA PRZEDSZKOLA
______________________
NAPISZ DO NAS
CIEKAWE STRONY
SZUKAJ
POCZTA
Logowanie





Zapomniałeś hasła?
Statystyka
Użytkownicy: 622
Nowości: 184
Odnośniki: 23
odwiedzających: 745803
ZABAWY LOGOPEDYCZNE USPRAWNIAJĄCE NARZĄDY ARTYKULACYJNE MOWY Drukuj E-mail

 

Aby prawidłowo wymawiać wszystkie głoski ważne jest sprawne działanie narządów mowy: żuchwy, warg, języka, podniebienia miękkiego. Ćwiczenia narządów artykulacyjnych  wypracowują  zręczne i celowe ruchy, aby dziecko miało wyczucie danego ruchu i położenia narządów mowy (np. podczas wymawiania głoski sz język powinien być uniesiony do góry, a wargi lekko wysunięte do przodu). Zdarza się, że dzieci mają bardzo słabo wyćwiczone mięśnie narządów artykulacyjnych, np. przy podnoszeniu języka pomagają sobie palcami lub nie potrafią zaokrąglić warg, wysunąć ich do przodu. Tak jak ćwiczy się ręce, aby mogły wykonywać szybkie i precyzyjne ruchy, np. pisać, tak samo ważna jest gimnastyka buzi. Można przeprowadzić ją w formie zabaw:

Zabawy ćwiczące ruchy żuchwy – usprawniają dolną szczękę i rozluźniają mięśnie narządów mowy, a także całego ciała. Ćwiczenia żuchwy należą do najprostszych, ponieważ poruszanie dolną szczęką jest czynnością fizjologiczną (np. jedzenie, ziewanie).
„Krowa na pastwisku” – dziecko naśladuje żucie trawy przez krowę, wykonując ruchy z zamkniętymi wargami (i z otwartą buzią) we wszystkich kierunkach. Zabawę tę można połączyć z chodzeniem na czworakach
i ćwiczeniami dźwiękonaśladowczymi: muu, muu
„Krokodyl” – „kłapanie paszczą” - ruchy szczęk przy szeroko otwartej buzi
z uwidocznionymi zębami
„Żarłok” – naśladowanie człowieka, który chciał zjeść wszystko, co spotkał (ćwiczenie podobne, jak przy zabawie w krokodyla, ale w tym przypadku ruchy szczęk nie uwidaczniają zębów – jak przy bezgłośnym „am”)
„Szuflada” – mocne wysuwanie szczęki do przodu i cofanie do pozycji wyjściowej (nie stosować przy przodozgryzie)
„Śpiewak” – podczas słuchania utworu wokalnego, dziecko naśladuje śpiewaka szeroko otwierając buzię (język leży nieruchomo na dnie jamy ustnej). Gdy rodzic nagle przerwie utwór, dziecko szybko zamyka buzię.

Zabawy ćwiczące ruchy warg – wpływają na muskulaturę policzków i mimiki. Wargi biorą aktywny udział przy powstawaniu wielu spółgłosek (np. p, b, m, sz, ż, cz, dż) i samogłosek, dlatego ich wyćwiczenie jest bardzo ważne. Zasadniczą sprawą jest, aby dziecko nauczyło się maksymalnie oddalać od siebie wargi (jak przy wymowie a), a także maksymalnie oddalać kąciki ust (przesadny uśmiech) i zbliżać kąciki ust (tworząc „ryjek”) oraz umiejętność wykonywania tych ćwiczeń naprzemiennie (uśmiech – ryjek).
„Całuski” – przesyłanie sobie nawzajem całusków (wargi ściągnięte
w tzw. „ryjek”)
„Świnka” – ułożenie warg w ryjek świnki (można połączyć z ćwiczeniami dźwiękonaśladowczymi: „kwi, kwi”, chrumkaniem i chodzeniem na czworakach)
„Sekret” – nic nie powiem. Dziecko mocno zaciska rozciągnięte wargi. Można połączyć z opowiadaniem o chłopcu, który mocno strzegł sekretu i na pytania różnych osób odpowiadał „nic nie powiem” i zaciskał wargi
„Konkurs uśmiechów” – dziecko maksymalnie oddala kąciki ust od siebie pokazując zęby (zęby trzonowe zaciśnięte). Można opowiedzieć o konkursie np. zwierząt na najpiękniejszy uśmiech
„Rybka” – dziecko powolnie otwiera i zamyka wargi tworząc kształt koła; jakby bezgłośnie mówiły „po”
„Zły pies” – dziecko szczerzy zamknięte zęby obnażając je tak, aby dziąsła były widoczne (może przy tym złowrogo warczeć)
„Konik i woźnica” – dziecko parska jak konik (może przy tym biegać naśladując konika), a woźnica cmoka
„Usta zaglądają do brzucha” – dziecko wciąga usta w głąb jamy ustnej
„Zabawa w chowanego” – wargi chowają się - na przemian nakładanie górnych zębów na dolną wargę i dolnych zębów na górną wargę, lekkie przygryzanie
„Ptaszki” – dziecko robi dzióbek mocno ściągając wargi i wysuwając je do przodu, lekko je otwiera naśladując dziobanie
„Baloniki” – dziecko nabiera dużo powietrza i zatrzymuje je w wydętych policzkach. Na hasło „pękł” przekłuwa palcem balonik – słychać odgłos pękania
„Płukanie buzi” – dziecko nabiera powietrze do buzi i „przelewa” je kilkakrotnie z jednej strony policzków na drugą, pod górną i dolną wargę.

Zabawy ćwiczące ruchy języka. Język jest najbardziej ruchliwym narządem mowy, przy jego udziale powstają prawie wszystkie spółgłoski; dużą rolę odgrywa przy wymowie samogłosek. Aby urozmaicić ćwiczenia można posmarować dziecku wargi, np. czekoladą lub dżemem, aby dziecko mogło „wymyć” je językiem; lub nasypać na talerzyk trochę płatków kukurydzianych, a dziecko ma zebrać je posługując się tylko językiem lub wylać na talerzyk jogurt, a dziecko udając kotka ma zjeść go (zlizać) językiem.
„Kotki” – dziecko oblizuje się (czubek języka okrąża szeroko otwarte wargi), mlaska, naśladuje picie językiem mleka z talerzyka
„Malarz”- dziecko naśladuje malarza, który pędzlem – językiem maluje różne kształty: esy-floresy, kropki, kreski, kółka, itp.
„Sufit – podłoga” – wersja zabawy „lampa – nos” wykorzystująca zamiast palca- język (ćwiczenia ruchu języka w górę i w dół). Inna wersja „okno drzwi” (kierowanie językiem do kącików ust)
„Czyszczenie zębów” – dziecko „szoruje” czubkiem języka  po kolei górne zęby i dolne od strony wewnętrznej i zewnętrznej (można połączyć
z zabawą „płukanie buzi”)
„Liczenie zębów” – dziecko dotyka czubkiem języka kolejnych zębów, sprawdza, czy ma już nowe, liczy
„Cukierek” – dziecko wypycha ostrym czubkiem języka raz jeden, raz drugi policzek, udając, że trzyma w buzi cukierka
„Broda i wąsy” – dziecko sprawdza językiem, wyciągając go mocno w górę i w dół, czy nie rosną mu wąsy i broda, a następnie sprawdza, czy nie ma zarostu na policzkach wyciągając język mocno na boki
 „Małpka” – dziecko wkłada język między górną wargę a górne zęby lub między dolną wargę a dolne zęby i z taką mina skacze jak małpka
„Konik” – naśladowanie jazdy konika, kląskanie językiem (można łączyć
z zabawą „Konik i woźnica” ćwicząc dodatkowo wargi).
      Zabawy ćwiczące podniebienie miękkie – należy rozpoczynać równolegle z poprzednimi ćwiczeniami. Dobrym ćwiczeniem jest ziewanie, które także ćwiczy żuchwę. Podczas ziewania podniebienie miękkie wraz z języczkiem, które jest jego zakończeniem unosi się do góry i lekko cofa.
„Leniuszek” – dziecko udaje ziewanie (można opowiedzieć dziecku bajkę
o chłopcu, który nic nie chciał robić, ciągle był senny i cały czas ziewał)
„Przeciągi” – dziecko szeroko otwiera buzię i w takiej pozycji próbuje wciągać powietrze nosem, a wypuszczać ustami naśladując przeciąg
„Chory miś” – można opowiedzieć dziecku bajkę o chorym misiu, który kaszle, kicha (przy wysuniętym na brodę języku), a po zażyciu leków zasypia i chrapie (na wdechu i wydechu).

      Wszystkie te zabawy można łączyć ze sobą i wymyślać bajki. Ważne jest, aby ćwiczyć razem z dzieckiem, by dziecko widziało prawidłowy układ narządów mownych, a także przy lustrze, by dziecko obserwowało układ własnych ust. Zabawy takie można przeprowadzić np. podczas porannej toalety. Wiele podobnych zabaw i bajek logopedycznych można wymyślić samemu, a z czasem to dzieci będą podpowiadać nam i wymyślać własne zabawy i bajki.

Bajka o języczku wędrowniczku.
Język wybrał się na wycieczkę do lasu. Pojechał tam na koniku (kląskanie językiem). Na łące zostawił konia (prr). Następnie rozejrzał się dookoła (oblizywanie warg ruchem okrężnym w jednym kierunku, a następnie w drugim). Potem wszedł do lasu (chowamy język w głąb jamy ustnej) . Przeszedł las wzdłuż (język przesuwamy po podniebieniu w stronę jamy gardłowej) i wszerz (przesuwamy językiem za zębami górnymi i dolnymi). A wtedy już przedarł się przez gęstwinę krzewów i drzew (język przeciskamy przez zaciśnięte zęby). Zauważył, że zrobiło się ciemno. Rozejrzał się w prawo i w lewo (przesuwamy język z prawego kącika ust w lewy), spojrzał w górę i w dół (sięgamy językiem w kierunku nosa i brody). Jeszcze raz się rozejrzał (powyższe ćwiczenie powtórzyć kilka razy). Wsiadł na konia i pojechał do domu (kląskanie językiem).

Bajka „Porządki Baby Jagi”.
Pewnego dnia Baba Jaga, która mieszkała w buzi robiła wielkie porządki. Najpierw umyła dokładnie ściany (przesuwamy język w stronę policzków w środku buzi – kilka razy). Podłoga też była brudna, więc umyła ją bardzo dokładnie (przesuwamy językiem w kierunku dolnych dziąseł). Potem umyła okna na górze (zęby górne). Najpierw umyła je na zewnątrz, a potem od środka (język wędruje po zewnętrznej stronie zębów, a potem po wewnętrznej). Następnie zeszła na parter, bo tam okna też były brudne (język wędruje jak powyżej, ale po dolnych zębach). Potem umyła schody prowadzące do domu i komin (język wysuwa się w stronę dolnej wargi i na brodę, a następnie w stronę wargi górnej i do nosa – kilka razy). Na koniec wytrzepała dywany (poruszanie wyciągniętym językiem).  Po skończonych porządkach Baba Jaga była bardzo zmęczona zrobiła sobie herbatę, ale była bardzo gorąca, więc musiała dmuchać (ściągnięcie warg i naśladowanie dmuchania). A po tym położyła się spać i głośno chrapała (naśladowanie chrapania).

    Pamiętajmy, że na całokształt rozwoju dziecka, mowa ma duży wpływ, gdyż dzięki niej rozwija się myślenie, nawiązują kontakty społeczne. Mowa umożliwia precyzyjną komunikację, pomaga w zdobywaniu informacji, pozwala wyrażać własne opinie. Dzieci, które źle mówią, zwykle potem źle piszą, wadliwa wymowa rodzi lęk przed wypowiadaniem się i często staje się źródłem kompleksów. Czasem konieczna jest wizyta u logopedy, w przypadku zaburzeń, opóźnień, ale i my możemy pomóc dzieciom w rozwoju językowym poprzez zabawy logopedyczne usprawniając narządy mowy, kształtując prawidłową artykulację lub wspomagając jej rozwój.


Literatura:
- Chmielewska Elżbieta „Zabawy logopedyczne i nie tylko”, Kielce 1997
- Demel Genowefa „Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola”, Warszawa 1998
- Doniec Zofia „Gimnastyka buzi – ćwiczenia i zabawy logopedyczne”.
W: „Wychowanie w przedszkolu” 2/2002
- Sachajska Elżbieta „Uczymy poprawnej wymowy”, Warszawa 1981



Opracowała:
mgr Ewa Cieślik
 

 
Przyjazna Szkoła

www.ps.org.pl
Psychologia
Prośba dziecka
Adaptacja dzieci...
Pierwsze dni...
Agresja ...
Telewizja i dziecko
Kara i nagroda...
Wady postawy
Niepełnosprawni - integracja
Gościmy
Odwiedza nas 55 gości
Strony Internetowe - www.amjsystem.pl